Drone ile arazi ölçümü nasıl yapılır?

Klasik ölçümden farkı

GNSS alıcısı veya total station ile yapılan klasik ölçümde her bina köşesi, her kot noktası ve her yol kenarı ayrı ayrı ölçülür. Sahada ölçülmeyen nokta haritada yer almaz.

Drone ise alanın tamamını kaydeder. Ortaya çıkan model, her yerinden ölçü alınabilen sürekli bir yüzeydir. Ofiste eksik bir kot ya da ek bir kesit gerekirse sahaya dönmeden aynı veriden alınır.

1. İhtiyacı netleştirmek

Ölçüme başlamadan önce ne teslim edileceği belli olmalıdır. Bir görsel altlık için ortofoto yeterli olabilir. Proje için eş yükselti eğrili halihazır harita, hak ediş içinse hacim hesabı gerekir. İstenen ölçek, koordinat sistemi ve işin bir kuruma sunulup sunulmayacağı da bu aşamada belirlenir, çünkü uçuş planını bunlar yönlendirir.

2. Uçuş planı

Planın temel ölçüsü GSD’dir (yer örnekleme aralığı), yani fotoğraftaki bir pikselin yerde kaç santimetreye karşılık geldiği. GSD, uçuş yüksekliği ve kameraya göre değişir. Alçak uçuş daha ayrıntılı görüntü verir ama aynı alan için daha fazla fotoğraf ve süre gerektirir.

Fotoğraflar birbirini hem uçuş yönünde hem de yan kolonlar arasında yüksek oranda örtmelidir. Yaygın uygulama ileri bindirmede yüzde 70–80, yan bindirmede yüzde 60–70’tir. Eğimli ve yapılaşmış alanlarda bu oranlar artırılır. Şev ve cephe gibi dik yüzeyler için eğik (oblik) çekim eklenir.

3. Yer kontrol noktaları

Yer kontrol noktaları (YKN), arazide havadan net görülecek şekilde işaretlenen ve koordinatları GNSS ile ölçülen noktalardır. Model bu noktalara bağlanır. Noktalar alanın kenarlarına ve iç kısmına dengeli dağıtılır. Bir kısmı dengelemeye katılmaz, sonucu sınamak için kontrol noktası olarak ayrılır.

RTK’lı drone kullanıldığında bile yer kontrol noktalarını ölçüyoruz. Nedenini RTK ve yer kontrol noktası rehberinde anlattık.

4. Uçuş ve veri toplama

Drone planlanan rotayı otomatik uçar. RTK, her fotoğrafın çekim konumunu santimetre mertebesinde kaydeder. Rüzgâr, yağış ve güneş açısı uçuş zamanını belirler. Sert öğle gölgeleri ve akşamüstünün uzun gölgeleri, görüntü eşleştirmesini ve ortofotonun okunaklılığını olumsuz etkiler. Fotoğraflar sahadan ayrılmadan kontrol edilir. Bulanık veya eksik bir kolon varsa o anda yeniden uçulur.

5. Fotogrametrik işleme

Yazılım, fotoğraflarda aynı noktaları bulup eşleştirir, her fotoğrafın konumunu ve dönüklüğünü hesaplar ve yer kontrol noktalarıyla dengeler. Ardından yoğun nokta bulutu, sayısal yüzey modeli (DSM) ve ortofoto üretilir. Zemin noktaları ayıklanarak sayısal arazi modeli (DTM) elde edilir. Süreç fotogrametri rehberinde daha ayrıntılı anlatılıyor.

6. Doğruluk kontrolü ve teslim

Dengelemede kullanılmayan kontrol noktalarında, modelden okunan koordinat arazide ölçülen koordinatla karşılaştırılır. Yatay ve düşey sapmalar ayrı ayrı raporlanır. Çıktılar istenen koordinat sisteminde ve formatta hazırlanır: ortofoto, halihazır harita, 3B arazi modeli veya hacim raporu.

Drone her ölçümde uygun mu?

• Uygun: açık ve geniş araziler, taş ocağı ve maden sahaları, hafriyat ve stok alanları, yol ve kanal koridorları, erişimi tehlikeli şevler.
• Tek başına yetmez: sık ağaçlık alanda zemin kotu (fotoğraf yaprağı görür, zemini göremez), saçak altındaki bina köşeleri, rögar içi gibi görünmeyen altyapı detayları.
• Uygun değil: sınır noktası aplikasyonu (arazide işaretleme), milimetre hassasiyet gerektiren deformasyon ölçüleri, kapalı mekânlar.

Bu durumlarda drone verisi yersel ölçümle birleştirilir. Böylece her iki yöntemin güçlü yanı aynı haritada birleşir.

Diğer rehberler