Fotogrametri nedir? Hava fotogrametrisi ve İHA ile harita üretimi

Fotogrametri nasıl çalışır

İnsan gözü derinliği iki gözün farklı açılardan bakmasıyla algılar. Fotogrametri de aynı ilkeyle çalışır. Bir nokta iki veya daha fazla fotoğrafta görünüyorsa ve her fotoğrafın çekildiği konum ile yön biliniyorsa, o noktadan kameralara giden ışınların kesiştiği yer noktanın üç boyutlu konumudur.

Bunun için iki bilgi gerekir. İç yöneltme, kameranın odak uzaklığı ve mercek bozulmaları gibi özellikleridir. Dış yöneltme ise her fotoğrafın çekildiği andaki konumu ve dönüklüğüdür. Günümüz yazılımları binlerce fotoğrafta ortak noktaları otomatik bulur ve bu bilgileri tüm fotoğraflar için birlikte hesaplar. Bu hesaba demet dengelemesi denir.

Fotogrametri türleri

• Hava fotogrametrisi: uçak veya İHA’dan çekilen fotoğraflarla harita üretimi. Geniş alan haritacılığının temel yöntemidir.
• İHA (drone) fotogrametrisi: hava fotogrametrisinin alçak irtifadan yapılan hâlidir. Daha küçük alanlarda çok daha yüksek çözünürlük ve istenen günde çekim sağlar.
• Yersel fotogrametri: yerden çekilen fotoğraflarla cephe, tarihî yapı ve nesne ölçümü.
• Uydu fotogrametrisi: uydu görüntü çiftlerinden geniş alan yükseklik modeli üretimi.

İHA ile fotogrametrik harita üretimi

1. Hedef çözünürlüğe göre uçuş planlanır. Fotoğraflar birbirini yüksek oranda örtmelidir.
2. Yer kontrol noktaları arazide işaretlenir ve GNSS ile ölçülür.
3. RTK konumlamalı drone ile uçuş yapılır.
4. Ortak noktalar eşleştirilir ve demet dengelemesi yer kontrol noktalarıyla yapılır.
5. Yoğun eşleme ile nokta bulutu üretilir. Bu buluttan sayısal yüzey modeli (DSM) ve zemin modeli (DTM) elde edilir.
6. Fotoğraflar yüzey modeline göre düzeltilerek ortofoto üretilir.
7. İstenirse halihazır harita çizilir, kesit ve hacim hesabı yapılır. Bağımsız kontrol noktalarıyla doğruluk raporlanır.

Adımların sahadaki karşılığını drone ile arazi ölçümü rehberinde anlattık.

Fotogrametrik ürünler

• Ortofoto: düzeltilmiş, ölçü alınabilen hava fotoğrafı
• Nokta bulutu, DSM ve DTM: arazinin üç boyutlu modeli
• Halihazır harita: fotogrametrik değerlendirme ile çizilen mevcut durum haritası
• Hacim ve kübaj: iki yüzey arasındaki fark
• 3B model ve dijital ikiz: dokulu yapı ve kent modelleri

Fotogrametri ile LiDAR arasındaki fark

Fotogrametri pasif bir yöntemdir. Güneş ışığıyla çekilmiş fotoğrafları kullanır ve zengin renk bilgisi verir. LiDAR ise aktif bir yöntemdir. Kendi lazer ışınını gönderir ve yaprak aralarından geçen ışınlarla zemine ulaşabilir.

Açık arazide, şantiyede, maden ve stok sahalarında fotogrametri hem yeterli hem de ekonomiktir. Sık bitki örtüsü altındaki zeminin ölçülmesi gerektiğinde ise LiDAR daha uygundur. Doğru yöntem, projenin ne istediğine göre seçilir.

Diğer rehberler