RTK drone ve yer kontrol noktası: hassasiyet nasıl sağlanır?

RTK nedir

RTK (Real Time Kinematic, gerçek zamanlı kinematik), GNSS konumunu santimetre mertebesine indiren bir düzeltme yöntemidir. Konumu bilinen bir referans istasyonu, uydu sinyallerindeki hataları hesaplar ve bir düzeltme olarak yayınlar. Drone bu düzeltmeyi uçuş sırasında alır. Referans olarak sahaya kurulan bir baz istasyonu ya da Türkiye genelindeki sabit GNSS istasyon ağı TUSAGA-Aktif kullanılabilir.

RTK’lı bir drone, her fotoğrafın çekildiği konumu santimetre mertebesinde kaydeder. Aynı düzeltme uçuştan sonra da uygulanabilir. Buna PPK (Post-Processed Kinematic) denir ve bağlantının koptuğu sahalarda kullanılır.

Yer kontrol noktası (YKN) nedir

Yer kontrol noktası, arazide havadan net görülecek biçimde işaretlenen ve koordinatı GNSS ile ölçülen noktadır. İşaret, zemine boyanan bir hedef, hazır bir hedef levhası ya da fotoğrafta açıkça seçilebilen bir detay olabilir. Fotogrametrik dengeleme sırasında model bu noktalara bağlanır. Böylece haritanın konumu, fotoğraf koordinatlarına değil arazide ölçülmüş koordinatlara dayanır.

RTK varken yer kontrol noktası neden gerekir

• Yükseklik: RTK ile alınan fotoğraf konumları yatayda çok iyi sonuç verir. Ancak yalnız bu konumlarla dengelenen modellerde yükseklikte sistematik kaymalar görülebilir. Yer kontrol noktaları bu kaymayı giderir. Hacim ve kot gibi yüksekliğe bağlı işlerde bu belirleyicidir.
• Koordinat sistemi dönüşümü: Uydu koordinatları ile projenin koordinat sistemi ve yükseklik sistemi arasındaki dönüşüm hataları, ancak arazide ölçülmüş noktalarla yakalanır.
• Bağımsız kanıt: Arazide ölçülmüş noktalar olmadan doğruluk hakkında söylenen her şey bir tahmin olur. Kontrol noktalarıyla ise ölçülmüş bir değer olur.

Bu yüzden her projede RTK ile uçuyor, modeli yer kontrol noktalarına bağlıyor ve sonucu dengelemeye katmadığımız kontrol noktalarıyla ölçüyoruz.

Kontrol noktası ve doğruluk raporu

Arazide ölçülen noktaların bir kısmı modeli bağlamak için (yer kontrol noktası), bir kısmı ise yalnız sonucu sınamak için (kontrol noktası) kullanılır. Kontrol noktaları dengelemeye katılmaz. Bu yüzden model bu noktalara “uydurulmuş” olmaz ve modelden okunan koordinat ile arazide ölçülen koordinat arasındaki fark gerçek hatayı gösterir.

Bu farklar yatayda ve düşeyde ayrı ayrı raporlanır. Karesel ortalama hata (RMSE) ve en büyük sapma, kullanılan koordinat sistemiyle birlikte her teslimin doğruluk raporunda yer alır.

Kaç yer kontrol noktası gerekir

Sabit bir sayı yoktur. Nokta sayısı alanın büyüklüğüne, şekline, arazinin eğimine ve hedeflenen doğruluğa göre belirlenir. Genel ilkeler şunlardır: noktalar alanın kenarlarını ve iç kısmını dengeli kapsamalı, yükseklik farkı büyük olan arazide alçak ve yüksek kesimlerde nokta bulunmalı, yol ve kanal gibi uzun koridorlarda noktalar güzergâh boyunca aralıklarla yerleştirilmelidir.

Koordinat ve yükseklik sistemi

Türkiye’de haritalar genellikle ITRF96 (TUREF) datumunda ve 3 derecelik TM dilimlerinde üretilir. GNSS’in verdiği elipsoit yüksekliği, jeoit modeliyle ortometrik (deniz seviyesinden) yüksekliğe dönüştürülür. Projeniz yerel bir sistem veya farklı bir dilim kullanıyorsa, ölçümler en baştan o sisteme bağlanır.

Diğer rehberler